Neepra.com

આજે સાંભળીએ મનોજ ખંડેરીયાની એક ખૂબ જ સુંદર ગઝલ, એટલા જ મઝાના સ્વર-સ્વરાંનક સાથે..

અને હા, અમદાવાદીઓને મનોજ ખંડેરીયાની ગઝલો - અમરભાઇના સ્વરમાં રૂબરૂ સાંભળવાનો એક વધુ લ્હાવો મળશે - માર્ચ ૧૩, ૨૦૧૦ ના દિવસે. વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરોઃ

કાવ્ય સંગીત શ્રેણી - મનોજ ખંડેરિયા (૧૩ માર્ચ, ૨૦૧૦ - અમદાવાદ)

(Photo : મનોજ ખંડેરિયા)

સ્વર સંગીત - અમર ભટ્ટ
આલ્બમ - શબ્દનો સ્વરાભિષેક

Live recording of અમર ભટ્ટ @ GS Samanvay 2007

જરાય દોસ્તો ખબર નથી કે, અમોને શાની સજા મળી છે,
કશુંય તહોમત નથીજ માથે, વગર ગુનાની સજા મળી છે…..

વિનમ્ર થઈ ને કદાપિય્રે કે કરી ના ફરીયાદો જીંદગીમાં,
રહી રહી ને ખબર પડી કે, ન બોલવાની સજા મળી છે…..

ઘણીય વેળા ઉભા રહ્યા તો, અશક્ત માની હટાવી દીધા,
ઘણીય વેળા સમયથી આગળ વધુ થવાની સજા મળી છે…..

અમારા ઘરમાં અમારા અવસર ઉપર નીમંત્ર્યા બધાને કિંતૂ,
હવે અમારી સભાથી અમને વહી જવાની સજા મળી છે…..

– મનોજ ખંડેરીયા

પૃથ્વી પર ઈશ્વરને નિમંત્રણ આપે, નારી તું નારાયણી
તારા થકી તો ઈશ્વર ઘરમાં આવે, નારી તું નારાયણી

અજવાળાં સૂરજ અઢળક છો રેલાવે પણ ઘરમાં હો અંધારૂ
તારા વિના તો સૂરજ પણ ના ફાવે, નારી તું નારાયણી

તારા આ સરજેલા દેવળમાં વસવાની કોની ઈચ્છા ના હો ?
તારે ખોળે તો જીવન કીર્તન પામે નારી તું નારાયણી

નારીના હૈયે ઊછળતાં ઉમંગો જોઈને દરિયો બોલે ,
આખે આખો દરિયો તું તો છલકાવે, નારી તું નારાયણી

મારા મનની પાગલ ઝંઝાઓને કોણ આવી ને સમજાવે?
એ શમશે તું જો આવે આ દરવાજે, નારી તું નારાયણી

- અમિત ત્રિવેદી

આજે ગનીચાચાની પૂણ્યતિથિએ એમને સાદર શ્રદ્ધાંજલી સાથે સાંભળીએ એમની મને ખૂબ જ ગમતી ખૂબ જ જાણીતી ગઝલ…

(સૂરજ સુધી ગયો છું…       ફોટો: વેબ પરથી)

સંગીત : ભરત પટેલ
ગાયક : નિગમ ઉપાધ્યાય

[See post to listen to audio]

ન તો કંપ છે ધરાનો, ન તો હું ડગી ગયો છું,
કોઈ મારો હાથ ઝાલો, હું કશુંક પી ગયો છું.

જો કહું વિનમ્રભાવે તો સૂરજ સુધી ગયો છું,
કે નજરનો તાપ જોવા હું નયન લગી ગયો છું.

હતો હું ય સૂર્ય કિન્તુ ન હતી તમારી છાયા,
ઘણીવાર ભરબપોરે અહીં આથમી ગયો છું.

આ હૃદય સમો તિખારો છે દઈ રહ્યો ઈશારો,
કોઈ કાળે સૂર્યમાંથી હું જુદો પડી ગયો છું.

નથી કંઈ પ્રયાણ સરખું અને પથ કપાઈ ચાલ્યો,
નથી કાફલાની હસ્તી અને હું ભળી ગયો છું.

બહુ રાહતે લીધા છે મેં પસંદગીના શ્વાસો,
ન જિવાયું દર્દરૂપે તો સ્વયં મટી ગયો છું.

‘ગની’ પર્વતોની સામે આ રહ્યું છે શીશ અણનમ,
કોઈ પાંપણો ઢળ્યાં ત્યાં હું ઝૂકીઝૂકી ગયો છું.

- ગની દહીંવાલા

(સૌજન્ય: ઓડિયો આલ્બમ માટે ‘ગુજરાતી સુગમ સંગીત ફાઉન્ડેશન’ - શ્રી લલિત શાહનો ખાસ આભાર)

આંધળી આંખે બધું જોતાં રહે છે ટેરવાં, સ્પર્શનું રૂપાંતરણ કરતાં રહે છે ટેરવાં. એકબીજામાં ભળીને ઓગળી જાતું સકલ, ને સપાટી પર ફકત તરતાં રહે છે ટેરવાં. ના થવાની તૃપ્ત હું ક્યારેય પણ વ્હાલી સખી, રોજ મારામાં તરસ ભરતાં રહે છે ટેરવાં. આ દિવસની માછલી પણ હાથમાં રહેતી નથી, ને ઉપરથી રાત ખોતરતાં રહે છે ટેરવાં. શું કહું ? શરમાઉં છું કહેતા તને સંગીતયા, એમને [...]

આજે ગનીચાચાની પૂણ્યતિથિના દિવસે એમને હ્રદયપૂર્વક શ્રધ્ધાંજલી સાથે સાંભળીએ એમની આ ખૂબ જ જાણીતી ગઝલ.

(ગની દહીંવાલા….Photo: ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ)

સંગીત: ભરત પટેલ
સ્વર: નિગમ ઉપાધ્યાય

તું ન માને કહ્યું, તું ન વર્તે સમય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !
છે મને રાત દી એક તારો જ ભય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

જોતજોતામાં થઇ જાય તારું દહન, વાતોવાતોમાં થઇ જાય અશ્રુ-વહન,
દવ દીસે છે કદી તો કદી જળપ્રલય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

કોઇ દુખિયાનું દુઃખ જોઇ ડૂબી જવું, હોય સૌન્દર્ય સામે તો કહેવું જ શું !
અસ્ત તારો ઘડીમાં, ઘડીમાં ઉદય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

એ ખરું છે, કે દુઃખ મુજથી સે’વાય ના, એ ય સાચું તને કાંઈ કે’વાય ના,
હાર એને ગણું કે ગણું હું વિજય ? લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

આભ ધરતીને આવી ભલેને અડે, તારે પગલે જ મારે વિહરવું પડે !
તારી હઠ પર છે કુરબાન લાખો વિનય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

મારે પડખે રહી કોઈનો દમ ન ભર, સાવ બાળક ન બન, ઉદ્ધતાઈ ન કર !
બીક સંજોગની છે, બૂરો છે સમય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

એક વાતાવરણ સરજીએ હર પળે, આ જગતની સભા કાન દઈ સાંભળે,
હું કવિતા બનું, તું બની જા વિષય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

એક સોનેરી અપરાધની તું સજા, પાત્રમાં દુઃખના જાણે ભરી છે મઝા,
જખ્મ રંગીન છે, દર્દ આનંદમય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

પારકી આગમાં જઈને હોમાય છે, તારે કારણ ‘ગની’ પણ વગોવાય છે,
લોકચર્ચાનો એ થઈ પડ્યો છે વિષય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

- ગની દહીંવાલા

——
વિવેકના શબ્દોમાં ગનીચાચા વિષે:

અબ્દુલગની અબ્દુલકરીમ દહીંવાળા (જન્મ:17 Oct, 1908, મૃત્યુ: 05 March, 1987) ગુજરાતીના પ્રથમ પંક્તિના ગઝલકાર અને ગીતકાર છે એમ કહીએ તો કદાચ એમનું નહીં, આપણી ભાષાનું જ બહુમાન કરીએ છીએ. સુરતના વતની અને ધંધે દરજી. રીતસરનું શિક્ષણ માત્ર ત્રણ ચોપડીનું પણ કવિતાની ભાષામાં જાણે કે ડૉક્ટરેટ. આપસૂઝથી જ ગુજરાતી અને ઉર્દૂ ભાષા પર એવી હથોટી મેળવી કે એમની કવિતાઓ ભાષાની છટા, લઢણ, ધ્વન્યાત્મક્તા, લાલિત્ય અને ભારતીય સંસ્કૃતિના આદર્શોથી મઘમઘી ઊઠે છે. ગઝલ એમનો સહજોદ્ ગાર છે અને એટલે જ બાલાશંકર- કલાપી પછી ગઝલને ગુજરાતીપણું અપાવવામાં એમણે નોંધપાત્ર ફાળો આપ્યો.

કાવ્યસંગ્રહ: ‘ગાતાં ઝરણાં’, ‘મહેંક’, મધુરપ’, ‘ગનીમત’ (મુક્તક સંગ્રહ), ‘નિરાંત’, ‘ફાંસ ફૂલની’
(આભાર - લયસ્તરો )

યૌવનની પ્રીત પ્હેલી, ફાગણની રંગહેલી ! હૈયુ અતિ અધીરું ને આંખ સાવ ઘેલી ! નયને કટાક્ષ આછા વાણી પ્રીતે રસેલી, હૈયામાં પ્રીત જાણે મ્હેંકી ઊઠી ચમેલી! પ્રસરે છે એમ બાહુ, વીંટળાય છે જેમ વેલી. શરમાઈ તે રહ્યાં છે, મેં સાવ લાજ મેલી! ઈર્ષ્યાળુ કેટલી છે, ઊગી ઉષા વહેલી! જોઈ રહ્યાં છો સ્વપ્નો ! કાં આંખ છે ઢળેલી ? તારી શરમની લાલી ગુલમ્હોરમાંય રેલી [...]

(તીડ…                                      ….પંપા સરોવર, ડાંગ, ૦૭-૦૨-૨૦૧૦)

*

સહુ મિત્રોને હોળી તથા ધૂળેટીની રંગબેરંગી શુભકામનાઓ…

*

નશામાં ખાતરી પ્રીતિની પાકી થઈ ગઈ,
નજર થઈ ગઈ શરાબી, આંખ સાકી થઈ ગઈ.

તમારી યાદ આવ્યા બાદની મારી દશા -
ખુદાની તો શું ? ખુદની બાદબાકી થઈ ગઈ.

તમે પાછાં ફરી જોયું જરી મારી તરફ..
હતી કહેવાની લાખો વાત બાકી, થઈ ગઈ !

શું શબ્દો, સ્પર્શ કે શ્વાસો ? ગુમાવ્યો મેં મને,
બચી જે લાગણીઓ એ અકાકી થઈ ગઈ.

શું બોલે ભરવસંતે વૃક્ષથી ખરનારું પર્ણ ?
હૃદયની ઝંખના સૌ આજ ખાકી થઈ ગઈ…

- વિવેક મનહર ટેલર
(૨૫-૦૩-૧૯૮૯)

અર્જુને તો માત્ર એના લક્ષ્યની પૂજા કરી, આપણે વીંધાયેલા એ મત્સ્યની પૂજા કરી. બેઉ છેડા પર પતનની શક્યતા ભારે હતી; એટલે સમજી વિચારી મધ્યની પૂજા કરી. હું સમર્પિત થઈ ગયો નખશિખ શમણાંઓ ઉપર, એણે તો સન્મુખ કે બસ શક્યની પૂજા કરી. ટેવવશ તેં તો ‘તથાસ્તુ’ કહી મને ટાળ્યો હશે, મેં તથાસ્તુમાં રહેલા તથ્યની પૂજા કરી. છે અનુયાયી ગઝલના પંથનો ‘અશરફ’ ખરો, એણે જીવનભર હૃદયના [...]

ન હો તમે જો કને સખી તો, બધે તમારા વિચાર આવે
ડગર ડગર પર નજર નજર માં બધે તમારો ચિતાર આવે

લટક મટકતી લટો તમારી, ને ગાલ પર જે ભંવર ભર્યા છે
કદી એ ખેંચે કદી ડુબાડે, જો યાદ એની લગાર આવે

તમારી સુરખી, તમારું ચિતવન, સ્મરણ સ્મરણ પર અસર તમારી
કદી ધરા પર, કદી ગગન માં, બધે તમારો ખુમાર આવે

સખી, એ ખૂણો ક્યાં વિશ્વ નો છે, ન હો ફિકર જ્યાં મને કશાની?
તમારે પાલવ, જ્યાં સાંજ ઉગે, તમારા સ્મિતે સવાર આવે…

આ મોહ શાનો? આ ચાહ શું છે? આ પ્રેમ શુ છે? આ રાહ શું છે?
તમારી મારી તલાશ શું છે? કદી કદી એ વિચાર આવે…

- હિમાંશુ ભટ્ટ્

એકધારા દોડવાની તું મૂકી દે ટેક, પ્લીઝ ! રાખ તારી સ્પીડ પર થોડીઘણી તું બ્રેક, પ્લીઝ ! રોક, મારામાં પડેલી આ તિરાડો રોક, દોસ્ત ! ભીતરેથી રોજ થાતો જાઉં છું હું ક્રૅક, પ્લીઝ ! પહાડ જેવી ભૂલ પણ ક્ષણમાં જ ઓગાળી શકે, બે જ શબ્દો- એકનું છે નામ સૉરી, એક પ્લીઝ. કેટલા વરસે ગયું આંખોનું વાંઝિયાપણું, ખાવ મારા આંસુઓના બર્થ-ડેની કેક, પ્લીઝ [...]

(મીણબત્તી…બૂઝવી….દિવાસળી શોધ્યા કરે)

એ નિરર્થક વાતને ઘૂંટયા કરે,
જિંદગી એ રીતથી જીવ્યા કરે.

ગૂંચનો પણ ખ્યાલ તો આવ્યો નહીં,
ને સતત એ જિંદગી ગૂંથ્યા કરે.

મીણબત્તી એમણે બૂઝવી દીધી,
ને પછી દિવાસળી શોધ્યા કરે.

જાણ ખુદની છે છંતાયે એ હજુ
અન્યને પોતા વિશે પૂછયા કરે.

જીવવાનું છે અહિં ઘોંઘાટમાં
લાગણીને એ સતત પીંજયા કરે.

- મેઘબિંદુ

[‘અખંડ આનંદ’માંથી સાભાર.] મુશ્કેલ જીવવાનું છે એના સિવાય પણ, તેથી જ હું દેતો નથી એને વિદાય પણ. મૂકે છે મારી સામે સમસ્યાઓ હરઘડી, આવીને પાછો એ જ તો દે છે સહાય પણ. એ સત્ય છે કે હાજરી એની બધે જ છે; ને, આમ પાછો એ નથી દેખાતો ક્યાંય પણ. મજબૂર ફૂલ ડાળ ત્યજીને ન જઈ શકે, ખુશ્બૂને ક્યાં નડે છે કોઈ અંતરાય પણ [...]

મયદાનવની નગરી લાગે અટકળ આજે અઘરી લાગે પળપળ ચાંપે કોઈ પલીતો જન્મારો જામગરી લાગે ઉપર આભ નીચે ધરતી છે પડછાયા ઘરવખરી લાગે દંડકવનમાં શુષ્ક બોરડી વણચાખેલી શબરી લાગે આંસુને ઘડવા બેઠેલી નદીઓ બહુ કામગરી લાગે તું જો ઓઝલ, અષ્ટ પ્રહર આ દષ્ટિ સાવ જ નવરી લાગે ટગરટગર તું તાકી રહે તો ત્રાટક કરતી ટગરી લાગે ચકરી પાઘ જુઓ પંડિતની ગનાનધેરી ગઠરી લાગે.

જિંદગી કેવી અધૂરી હોય છે ! ક્યાં પિછાણી એને પૂરી હોય છે ? એક હો તો મૂલ્ય છે આ શૂન્યનું, પ્રેમ જીવનમાં જરૂરી હોય છે. કોણ જાણે કેવી મજબૂરી રહી ? હોય પાસે તોય દૂરી હોય છે. વાતવાતે આમ હસતી હોઉં છું , વેદના ભીતર ઢબૂરી હોય છે. રોજ આવે રક્તવર્ણી સાંજ આ , એક ઇચ્છા રોજ ઝૂરી હોય છે. - સ્મિતા પારેખ એક સરળ સહજ [...]

આજે કવિ જવાહર બક્ષીનો જન્મદિવસ… એમને ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ સાથે વાંચો એમની આ ગઝલ ‘સ્વપ્નાં વચ્ચેથી રસ્તો’

(…..ખીણ અને ટેકરીઓ…..Lassen Volcanic National Park, California)

અજવાળાંનો આવો શું નુસખો કરવાનો,
વૃક્ષો કાપીને કેવો તડકો કરવાનો.

સંબંધો ને સંજોગો તો પડછાયા છે,
પડછાયા પર શુંયવળી ગુસ્સો કરવાનો.

સૌના મંતવ્યોની ખીણ અને ટેકરીઓ,
કંઈ બોલીને અહીંયા શું પડઘો કરવાનો.

પર્વત, દરિયા, વન કે રણ તો પાર કરી દઉં,
અહીં તો સ્વપ્નાં વચ્ચેથી રસ્તો કરવાનો.

એ જાણે છે એનું રૂપ બધે નિખર્યું છે,
તોય નિયમ ક્યાં તોડે છે પડઘો કરવાનો.

- જવાહર બક્ષી

સંગીત: નારાયણ ખરે
સ્વર: દિલીપ ગજ્જર

કેટલાયે માનવો આવી ગયાં
ખૂબ થોડા જિન્દગી જીવી ગયા.

ગામથી તો શહેરમાં જઈને વસ્યા
શહેરથી પરદેશમાં પહોંચી ગયા

આમ અમને આ ધરા નાની પડી
ચંદ્ર પર ને મંગળે ઊડી ગયાં

માનવીના મન સુધી તો ના ગયા
ઈશને પાડોશમાં ચૂકી ગયાં

ધ્યેય વિનાની ગતિથી દોડતાં
આખરે પાછા ઘરે આવી ગયાં

આવતા ઘરમાં જરા મોડું થયું
ક્યાં મને મૂકી ‘દિલીપ’ચાલી ગયા
——————————————————————-
આ ગઝલ મોકલી આપવા માટે શ્રી દિલીપભાઈનો ખુબ ખુબ આભાર.
આપ તેમનો http://leicestergurjari.wordpress.com/ પર સંપર્ક કરી શકો છો.

શ્વાસ ખખડે છે અને વાગે છે, સાવ ખાલી ઘડો આ લાગે છે. કોણ તારા વિશે ગઝલ લખવા- આમ મારામાં રોજ જાગે છે ? ઓણ ચોમાસું ઝટ ગયું બેસી, ને બધાં સ્વપ્ન તો નિભાડે છે. એક વેળા ફૂટી જઈ માણસ, જિંદગીભર કરચ ઉપાડે છે. ટેવવશ સાવ કાચા નખ જેવી- રોજ મિસ્કીન રાત કાપે છે. -  રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’ કાચી ઈંટોને હજુ નિભાડામાં સીંચી માંડ હોય અને ત્યારે [...]